Çek Nasıl Kontrol Edilir?
Bir çeki “paradır” diye kabul etmeden önce iki ayrı kontrol vardır: çekin biçimi (yazım unsurları eksiksiz mi?) ve keşidecisi (bu firmanın çeki daha önce karşılıksız çıkmış mı?). İkisi tamamsa çek, portföyde vadesiyle izlenir.
FinKasa rehber serisi · 14 Ekim 2026 · okuma süresi ≈ 6 dk
Kabul etmeden önce: 7 adımlık kontrol listesi
- Biçim unsurları: “Çek” ibaresi, muhatap banka, düzenleme tarihi, düzenleme yeri, ödeme yeri, bedel ve keşideci imzası eksiksiz olmalı. Bedel hem rakamla hem yazıyla yazılmışsa ikisi karşılaştırılır; çelişki varsa çek risklidir.
- Tarih kontrolü: Düzenleme tarihi ileri tarihli (“keşide tarihi”) olabilir; vade olarak bu tarihe bakılır. Çek yaprağının kendisi eski/solmuş, yazılar farklı kalemlerse “tamamlanmış çek” ihtimaline dikkat edin.
- Karekod sorgusu: Karekodlu çeklerde karekod Findeks uygulamasına okutulur ya da banka/şube/çek hesap/sıra numaraları girilerek çek durum sorgulaması yapılır. Sorgu, keşidecinin geçmiş çek performansını ve çekte kaydi bilgiyi gösterir.
- Keşideci performansı: Adına yazılan çeklerin daha önce karşılıksız çıkıp çıkmadığı, ticari unvana göre ödeme geçmişi sorgulanır. Tanımadığın bir firmanın yüksek bedelli çeki tek sorgu ile değil, mümkünse banka teyidiyle kabul edilir.
- Ciro zinciri: Çek bir başkasına devredilecekse arka yüzdeki devir yazıları sırayla ve okunur olmalı. Kırık, silik veya sırası bozuk ciro zinciri, bankada tahsilât engeline dönüşebilir.
- LIMIT ve özel kayıtlar: Çek üzerine yazılmış “karşılığım yoktur”, LIMIT ibaresi, çizilmiş karekod ya da hamiline kaydına benzeyen elle eklenmiş ifadeler varsa, kabul öncesi bankaya yazılı teyit sorulur.
- Kendi kaydını aç: Kontrol geçtikten sonra çek, “alınan çekler” listene tarih + vade + keşideci + banka + sıra no ile yazılır. Çek demiri (çek defteri) ile senet demiri karıştırılmaz; her yaprağın numarası ayrı takip edilir.
Not: Çekler hakkında süre, şerh ve takip kuralları kanunla belirlenmiştir ve ayrıntılandığında hukuki değerlendirme gerekir. Bu sayfadaki liste genel bilgilendirme amaçlıdır; yüksek bedelli çeklerde bankandan ve avukatından teyit al.
Karekodlu çek nedir, neyi garanti etmez?
Karekod, çekin Çek Kayıt Sistemi’ne kayıtlı olduğunu gösterir ve keşidecinin çek geçmişini sorgulamayı kolaylaştırır. Karekod ödemenin garantisi değildir: hesap boşsa çek yine karşılıksız çıkar. Yani sorgu “geçmiş tescillendi mi” sorusunu cevaplar, “vadesinde para var mı” sorusunu cevaplamaz — ikincisi keşideci güveni ve teminat düzenlemeleriyle ilgilidir.
Çek elindeyken: portföyde takip
Kontrol bitince asıl iş, vade gününü kaçırmamaktır. Nakit akışı bozulmalarının klasik nedeni, kasada duran çekten habersiz plan yapılan bir ödemedir. Takipte tutulması gerekenler:
- Vade tarihi sıralı liste: önümüzdeki 7/30 gün içinde tahsil edilecek çekler.
- Durum: portföyde → tahsil edildi / karşılıksız / ciro edildi / iade edildi. Her geçiş tarihyazımı ile kayıtlı olmalı.
- Verilen çekler ayrı taraf: senin keşideci olduğun çekler, vadesinde hesabında karşılanması gereken borçtur; alınanlardan ayrı izlenmezse ödeme günü şaşar.
FinKasa’nın Çek & Senet ekranı, alınan ve verilen çekleri vadesiyle tek listede tutar; durumlar (portföyde, tahsil edildi, karşılıksız, ciro, iade) kaydedilir, yaklaşan vadeler Yaklaşan Ödemeler listesinde toplanır. Kasa ve banka hesaplarıyla aynı ekranda görüldüğü için “çekten gelecek para” ile “kasada duran para” karıştırılmaz.
Sıkça sorulan sorular
Karekodlu çek nasıl sorgulanır?
Çek üzerindeki karekod, Findeks mobil uygulamasına veya bankaların çek sorgulama ekranına okutulur; karekod yoksa banka kodu, şube kodu, çek hesap numarası ve sıra numarası elle girilir. Sorgu, keşidecinin özet çek bilgi ve ödeme performansını gösterir.
Çek karşılıksız çıkarsa ne yapılır?
Bankadan alınan karşılıksız şerhini işleme koymak için yasal süreler vardır; süre kaçırılmadan protesto/ihade yolu ve gerekiyorsa icra takibi gündeme gelir. Süreler ve başvuru yolları için bir avukata danışın; bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır.
Üzerine yazılan çeki kabul edebilir miyim?
Cirosu (devir yazısı) eksiksiz ve sıralı olmalı; her cirrantanın unvanı/imzası okunur durumda olmalıdır. Okunmayan, kazınmış veya sonradan eklenmiş yazılar risktir; şüphede çeki kabul etmeden önce bankaya teyit yazısı sormak daha güvenlidir.
Çek portföyü nasıl takip edilir?
Alınan ve verilen çekler vade tarihiyle ayrı listelenir; durumlar portföyde, tahsil edildi, karşılıksız, ciro, iade olarak izlenir. Vadesi yaklaşan çeklerin listesi önceden görülmezse tahsilât günü kaçabilir. FinKasa’nın çek-senet ekranı bu listeyi vade sırasıyla verir.
Rehber serisinin devamı